Begrippen
Wat betekent dat woord eigenlijk?
Legaat, volmacht, legitieme portie. Bij de notaris en in brieven kom je woorden tegen die je niet elke dag gebruikt. Hier staan ze in gewone taal, elk met een bron.
50 begrippen
A
Anw
Ook: nabestaandenuitkering, Algemene nabestaandenwet
Een uitkering van de SVB voor nabestaanden die de AOW leeftijd nog niet hebben, onder voorwaarden: bijvoorbeeld als je een kind onder de 18 hebt of arbeidsongeschikt bent.
Zie ook nabestaandenpensioen
Bron: Rijksoverheid: wanneer heb ik recht op een nabestaandenuitkering (Anw)?
B
Beneficiair aanvaarden
Ook: beneficiaire aanvaarding
Een erfenis aannemen onder voorwaarden: schulden worden alleen betaald met wat er in de erfenis zit. Je eigen geld loopt geen risico. Je moet dit bij de rechtbank laten vastleggen.
Moet ik een erfenis met schulden aannemen?
Zie ook zuiver aanvaarden, verwerpen
Bron: Rechtspraak: procedure erfenis aanvaarden of verwerpen
Bewind
Ook: beschermingsbewind, bewindvoerder, bewindvoering
Als je je geldzaken niet meer zelf kunt regelen, kan de kantonrechter een bewindvoerder benoemen die dat voor je doet.
Wat is het verschil tussen een bewindvoerder, mentor en curator?
Zie ook mentorschap, curatele
Bijzonder nabestaandenpensioen
Het deel van het nabestaandenpensioen dat na een scheiding naar je ex gaat. De pensioenuitvoerder regelt het, tenzij jullie samen anders afspreken.
Zie ook nabestaandenpensioen
Bron: Rijksoverheid: Informatieblad Verdeling van ouderdomspensioen bij scheiding
C
Centraal Testamentenregister
Ook: CTR
Een register waarin staat of iemand een testament heeft en bij welke notaris. De inhoud van het testament staat er niet in. Na een overlijden kun je navragen of er een is.
Hoe weet ik of iemand een testament had?
Zie ook testament
Codicil
Een korte, eigen handgeschreven brief met datum en handtekening. Je kunt er bepaalde spullen in geven, zoals sieraden, kleding of meubels, en je uitvaartwensen in zetten. Geld of een huis kan er niet in.
Wat is een codicil, en wat mag erin?
Zie ook testament
Crisiskaart
Een kaartje in je portemonnee voor als je in een psychische crisis raakt: wat anderen dan moeten doen, wie ze bellen en welke afspraken er zijn.
Curatele
De zwaarste maatregel: een curator beslist over geld en over zorg. Je mag dan zelf geen belangrijke beslissingen meer nemen. De kantonrechter benoemt de curator.
Wat is het verschil tussen een bewindvoerder, mentor en curator?
Zie ook bewind, mentorschap
Bron: Rijksoverheid: curatele, bewind of mentorschap aanvragen
D
Digitale nalatenschap
Alles wat je online achterlaat: accounts, mail, foto’s, abonnementen. Je kunt vastleggen wat ermee moet gebeuren en wie erbij mag.
Donorregister
Ook: orgaandonatie
Het register waarin staat of je na je overlijden organen en weefsels wilt geven. Heb je als volwassene niets ingevuld, dan sta je erin met geen bezwaar.
Wat als ik niets heb ingevuld in het Donorregister?
Bron: Rijksoverheid: orgaan- en weefseldonatie na overlijden
E
Erfbelasting
Belasting die erfgenamen betalen over wat ze erven, boven een vrijgesteld bedrag. Hoeveel hangt af van je relatie met degene die overleed: een partner betaalt het minst.
Hoeveel erfbelasting betaal ik?
Zie ook schenking, vrijstelling
Erfgenaam
Iemand die een deel van de nalatenschap krijgt, volgens de wet of volgens een testament. Een erfgenaam erft de bezittingen en ook een deel van de schulden.
Wat gebeurt er als je overlijdt zonder testament?
Zie ook legaat, zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden
Erflater
De persoon die overlijdt en een nalatenschap achterlaat.
Zie ook nalatenschap, erfgenaam
Bron: Rijksoverheid: verschil tussen versterferfrecht en testamentair erfrecht
Erfrecht
Ook: versterferfrecht
De regels over wie wat erft. Heb je geen testament, dan bepaalt de wet wie je erfgenamen zijn: eerst je partner en kinderen, daarna bijvoorbeeld ouders, broers en zussen.
Wat gebeurt er als je overlijdt zonder testament?
Zie ook testament, wettelijke verdeling
Bron: Rijksoverheid: verschil tussen versterferfrecht en testamentair erfrecht
Euthanasie
Ook: euthanasieverzoek
Het levenseinde op je eigen verzoek, door een arts, onder strenge voorwaarden. Een schriftelijk verzoek helpt bij het gesprek, maar een arts is nooit verplicht.
Zie ook wilsverklaring, palliatieve zorg
Executeur
De persoon die je in je testament kiest om je nalatenschap af te handelen: de uitvaart betalen, rekeningen en schulden regelen en de erfgenamen op de hoogte houden.
Wat doet een executeur, en wat krijgt die?
Zie ook testament, verklaring van erfrecht
G
Gemeenschap van goederen
Wat je samen bezit als je trouwt zonder huwelijkse voorwaarden. Sinds 2018 is dat een beperkte gemeenschap: wat je al had voor je trouwde, en erfenissen en schenkingen, blijven van jezelf.
Wat is van wie als we gaan trouwen?
Zie ook huwelijkse voorwaarden
Bron: Rijksoverheid: waar heb ik recht op als ik trouw in gemeenschap van goederen?
Gezag
De zeggenschap over een kind onder de 18: beslissingen nemen over opvoeding, school, zorg en geld. Ouders hebben gezag; na een overlijden kan iemand anders het krijgen.
Wie wordt voogd van mijn kinderen als ik overlijd?
Zie ook voogd, gezagsregister
Bron: Rijksoverheid: wie krijgt het gezag over mijn kind als ik kom te overlijden?
Gezagsregister
Het register bij de rechtbank waarin staat wie gezag heeft over een kind. Je kunt er ook laten vastleggen wie voogd wordt als je overlijdt.
H
Huwelijkse voorwaarden
Ook: partnerschapsvoorwaarden
Afspraken bij de notaris over wat van wie is, voor of tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap. Ze gaan voor de regels van de gemeenschap van goederen.
Zie ook gemeenschap van goederen, uitsluitingsclausule
Bron: Rechtspraak: Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
L
Langstlevende
De partner die achterblijft als de ander overlijdt.
Zie ook wettelijke verdeling
Legaat
Iets wat je in je testament aan een bepaalde persoon of een goed doel geeft, bijvoorbeeld een bedrag of een schilderij. Wie een legaat krijgt (de legataris), is geen erfgenaam en betaalt niet mee aan de schulden.
Legitieme portie
Het deel waar een kind altijd recht op heeft, ook als het in een testament is onterfd. Het is de helft van wat het kind volgens de wet zou krijgen, en het is een bedrag in geld, geen deel van de spullen.
Zie ook onterven
Bron: Rijksoverheid: kan ik mijn echtgenoot en kinderen onterven?
Levenstestament
Een akte, meestal bij de notaris, waarin je regelt wie voor je beslist als je dat zelf niet meer kunt, over geld en over zorg. Het werkt terwijl je nog leeft; een gewoon testament pas na je overlijden.
Wat is een levenstestament, en heb ik het nodig?
Zie ook volmacht, wilsbekwaam
M
Mentorschap
Als je zelf niet meer over zorg en welzijn kunt beslissen, kan de kantonrechter een mentor benoemen die dat voor je doet.
Wat is het verschil tussen een bewindvoerder, mentor en curator?
Bron: Rechtspraak: Mentorschap
N
Nabestaandenpensioen
Ook: partnerpensioen, wezenpensioen
Pensioen voor je partner en kinderen als je overlijdt, via je pensioenfonds. Of je partner het krijgt, hangt af van je regeling, zeker als je samenwoont.
Krijgt mijn samenwonende partner nabestaandenpensioen?
Zie ook bijzonder nabestaandenpensioen, anw
Bron: Rijksoverheid: wat verandert er in het nabestaandenpensioen door de nieuwe pensioenregels?
Nalatenschap
Ook: erfenis, boedel
Alles wat iemand achterlaat als hij overlijdt: bezittingen, maar ook schulden. Wie erft, krijgt een deel van allebei.
Zie ook erfgenaam, zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden, verwerpen
Bron: Rijksoverheid: verschil tussen versterferfrecht en testamentair erfrecht
Niet reanimeren
Een verklaring dat je niet gereanimeerd wilt worden als je hart stopt. Je kunt er een penning bij dragen, zodat hulpverleners het meteen zien.
Zie ook wilsverklaring
Bron: Thuisarts.nl (NHG): Ik wil mijn wensen over zorg en behandeling opschrijven
Notaris
Ook: akte, notariële akte
Een jurist die officiële stukken opstelt en bewaart, zoals een testament, een levenstestament en huwelijkse voorwaarden. Een testament kan alleen bij een notaris.
Zie ook testament, levenstestament
O
Onterven
In je testament vastleggen dat iemand die volgens de wet zou erven, niets krijgt. Een kind kan dan nog wel zijn legitieme portie opeisen.
Zie ook legitieme portie
Bron: Notaris.nl: onterfd
P
Palliatieve zorg
Zorg voor iemand die niet meer beter wordt, gericht op zo goed mogelijk leven in de tijd die er nog is, met aandacht voor pijn, rust en naasten.
Zie ook euthanasie
Bron: Netwerk Palliatieve Zorg (Palliaweb): Praten over het levenseinde (pdf)
S
Samenlevingscontract
Ook: samenlevingsovereenkomst
Afspraken tussen partners die samenwonen zonder te trouwen, vaak bij de notaris. Let op: zonder testament erft een samenwonende partner volgens de wet niets.
Wat erft mijn partner als we samenwonen zonder testament?
Zie ook verblijvingsbeding, testament
Schenking
Ook: schenkbelasting
Iets weggeven terwijl je nog leeft, zoals geld voor je kinderen. Boven een vrijgesteld bedrag betaalt wie het krijgt schenkbelasting.
Hoeveel mag ik mijn kind belastingvrij schenken?
Zie ook vrijstelling, uitsluitingsclausule
Bron: Belastingdienst: hoeveel mag ik mijn kind belastingvrij schenken?
Stiefkind
Ook: pleegkind
Een stiefkind of pleegkind erft volgens de wet niet van een stiefouder of pleegouder. Wil je dat wel, dan leg je dat vast in een testament.
Erft een stiefkind van zijn stiefouder?
Zie ook testament
T
Testament
Ook: uiterste wil
Een akte bij de notaris waarin je vastlegt wat er na je overlijden met je nalatenschap gebeurt, wie wat krijgt en wie het regelt. Zonder testament geldt het erfrecht van de wet.
Zie ook notaris, executeur, codicil, centraal testamentenregister
Bron: Rijksoverheid: verschil tussen versterferfrecht en testamentair erfrecht
U
Uitsluitingsclausule
Een zin in een testament of bij een schenking: wat iemand krijgt, blijft van hem of haar alleen, ook als die getrouwd is. Bij een scheiding hoeft het dan niet gedeeld te worden.
Zie ook schenking, huwelijkse voorwaarden
Uitvaartverzekering
Ook: naturaverzekering, kapitaalverzekering
Een verzekering voor je uitvaart. Een naturaverzekering levert diensten, een kapitaalverzekering keert een bedrag uit.
Hoe leg ik mijn uitvaartwensen vast?
Zie ook uitvaartwensen
Bron: Verbond van Verzekeraars: De zin van de uitvaartverzekering (pdf)
Uitvaartwensen
Ook: begrafenis, crematie
Wat je wilt bij je afscheid: begraven of cremeren, muziek, wie er spreekt. Je kunt ze opschrijven, ook in een codicil.
Hoe leg ik mijn uitvaartwensen vast?
Zie ook codicil, uitvaartverzekering
V
Verblijvingsbeding
Een afspraak in een samenlevingscontract dat wat jullie samen hebben, zoals het huis, naar de partner gaat die achterblijft.
Zie ook samenlevingscontract
Bron: Rijksoverheid: hoe kan ik de erfenis regelen als ik samenwoon?
Verklaring van erfrecht
Ook: verklaring van executele
Een stuk van de notaris waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie de nalatenschap mag afhandelen. Banken en verzekeraars vragen er vaak om.
Verwerpen
Een erfenis weigeren. Je krijgt dan niets en betaalt ook geen schulden. Je kinderen kunnen dan in jouw plaats erfgenaam worden. Ook dit leg je vast bij de rechtbank.
Moet ik een erfenis met schulden aannemen?
Zie ook zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden
Bron: Rechtspraak: procedure erfenis aanvaarden of verwerpen
Volmacht
Ook: gevolmachtigde
Toestemming voor iemand anders om namens jou te handelen, bijvoorbeeld bij de bank. Die persoon heet de gevolmachtigde. In een levenstestament staat vaak een volmacht.
Zie ook levenstestament
Voogd
De persoon die het gezag over je kinderen krijgt als jij en de andere ouder dat niet meer kunnen. Je kunt een voogd aanwijzen in je testament of in het gezagsregister.
Wie wordt voogd van mijn kinderen als ik overlijd?
Zie ook gezag, gezagsregister
Bron: Rechtspraak: voogdij
Vrijstelling
Ook: vrijgesteld bedrag
Het bedrag waarover je geen erfbelasting of schenkbelasting betaalt. De bedragen gaan elk jaar een beetje omhoog.
Zie ook erfbelasting, schenking
Bron: Belastingdienst: hoeveel vrijstelling heb ik in 2026 voor de erfbelasting?
Vruchtgebruik
Het recht om iets te gebruiken en de opbrengst te krijgen, terwijl het van een ander is. Bijvoorbeeld: de kinderen erven het huis, en de partner mag erin blijven wonen.
Zie ook langstlevende
W
Wet zorg en dwang
Ook: Wzd
De wet voor mensen met dementie of een verstandelijke beperking. Zorg tegen iemands wil mag alleen als het echt niet anders kan, en zo kort en licht mogelijk.
Zie ook wilsbekwaam
Bron: Dwang in de zorg (ministerie van VWS): Kernboodschap Wet zorg en dwang (pdf)
Wettelijke verdeling
Wat de wet regelt als een getrouwde ouder of een ouder met een geregistreerd partner overlijdt zonder testament: de partner krijgt alles, de kinderen krijgen een vordering op die partner. Die vordering krijgen ze meestal pas als die partner ook overlijdt.
Wat is de wettelijke verdeling?
Zie ook langstlevende, erfrecht
Wilsbekwaam
Ook: wilsonbekwaam
Wilsbekwaam ben je als je een bepaalde beslissing kunt overzien en zelf kunt nemen. Kun je dat niet meer, dan ben je wilsonbekwaam, en beslist iemand anders voor je.
Wie beslist over mijn behandeling als ik dat zelf niet meer kan?
Zie ook levenstestament, mentorschap
Wilsverklaring
Ook: behandelverbod
Een stuk waarin je je wensen over medische behandeling opschrijft, bijvoorbeeld welke behandeling je niet meer wilt. Bespreek het met je huisarts.
Zie ook niet reanimeren, euthanasie
Z
Zuiver aanvaarden
Ook: zuivere aanvaarding
Een erfenis helemaal aannemen, met de bezittingen en de schulden. Zijn er meer schulden dan bezittingen, dan betaal je die met je eigen geld. Dit kan ook ongemerkt, bijvoorbeeld door spullen mee te nemen of te verkopen.
Moet ik een erfenis met schulden aannemen?
Zie ook beneficiair aanvaarden, verwerpen
Dit woord staat er nog niet in. Probeer een ander woord, of kijk bij Antwoorden. Mis je een woord? Laat het ons weten.
Dit is algemene uitleg over de Nederlandse regels, geen juridisch advies. Een notaris kijkt met je naar jouw situatie.